SZKOŁA RYCERSKA

Historia

Stanisław_August_Poniatowski_portrait_in_Nieborów_Palace

Stanisław August Poniatowski. Źródło: www.wikipedia.pl

Akademia Szlacheckiego Korpusu Jego Królewskiej Mości i Rzeczypospolitej została oficjalnie otwarta zimą 1765 roku, najczęściej więc przyjmuje się, że do jej założenia doszło jesienią tego roku. Podwaliny pod nową instytucję położył Stanisław August Poniatowski. Powstanie szkoły miało dwa etapy: najpierw organizowano szkolenia militarne i skupiano się na utworzeniu kompanii wojskowej, potem zaś (około roku 1766) przyszedł czas na przemyślane formy organizacji i stworzenie programu edukacyjnego. Król, uformowawszy zaczątki Korpusu poprzez dobieranie młodzieży ze swojej milicji nadwornej, przystąpił do organizowania także i sposobów nauczania. Stanisław August Poniatowski został szefem i głównym kierownikiem całościowych zagadnień związanych ze szkołą. Komendantem korpusu kadetów został mianowany Adam Kazimierz Czartoryski, któremu powierzona została funkcja kierownictwa wychowawczego i edukacyjnego. Funkcję generalnego dyrektora nauk sprawował John Linde, który stworzył program nauczania dla kadetów. Z kolei August Sułkowski,  jako wicekomendant, trzymał pieczę nad sprawami administracyjnymi i gospodarczo-finansowymi.

Szkoła Rycerska mieściła się w zakupionym przez króla Pałacu Kazimierzowskim. Na początku do Korpusu przyjmowano starszą młodzież, w wieku 16-21 lat, czyli osoby, które za sobą miały już pewne przygotowanie szkolne. W wyniku reform, jakie zaszły w pierwszych latach istnienia Szkoły Rycerskiej, obniżono granicę wieku i od około 1772 roku do korpusu można było przyjmować jedynie chłopców w wieku 8-12 lat. Po reformach w Korpusie większych zmian już nie było. W 1768 roku stanowisko wicekomendanta objął Fryderyk Moszyński, natomiast na miejsce Johnego Linda przyszedł Krzysztof Pfleiderer. Później większych zmian na stanowiskach kierowniczych nie było, a prace dydaktyczne, naukowe i wojskowe szły według opracowanych programowo ustaleń. Ciężkie czasy nastały dopiero wraz z nadejściem rządów konfederacji targowickiej. Prawie wszyscy kadeci, którzy zdołali udźwignąć broń poszli walczyć w powstaniu kościuszkowskim, a rząd powstańczy docenił staranie młodych adeptów i przychylnie ustosunkował się do Szkoły Rycerskiej, chcąc udzielić jej wsparcia finansowego. Niestety, upadek powstania oznaczał również i upadek Korpusu Kadetów. Obwieszczenie z 30 listopada 1794 roku dotyczyło zamknięcia szkoły. 23 grudnia ostatecznie przekazano królowi protokół zatwierdzający zakończenie działalności Szkoły Rycerskiej.

Znaczenie

szkola

Korpus Kadetów. Żródło: www.szkolarycerska.pl

Miejsce szkoły kadetów w rozwoju kultury ogólnonarodowej jest szczególne ważne, tym bardziej, że szkoła, zważywszy na ówczesne stosunki polskie, istniała przez długi czas i wpłynęła na styl i kształt dziejów szkolnictwa polskiego. Należy podkreślić również doniosłą rolę wykorzystania wykształcenia wojskowego przez młodych adeptów w walce – nie można zapominać, iż losy polski przełomu XVIII i XIX wieku sprawiły, ze znaczna część kadetów znalazła się w szeregach wojskowych niemal zaraz po wyjściu z Korpusu. Szkoła rycerska wykształciła również wielu urzędników, którzy piastowali urzędy również w Polsce porozbiorowej. Korpus Kadetów ukształtował też w znacznym stopniu kulturę i warunkował rozwój naukowy: kadeci wzbogacili literaturę przez pracę wydawniczą i literacką, a obejmując stanowiska profesorów i publikując naukowe rozprawy z zakresu swojej specjalności, brali udział w kształtowaniu się inteligencji polskiej.

Doniosłe znaczenie dla myśli pedagogicznej przełomu XVIII i XIX wieku miał również fakt, że kadetom starano się dawać podręczniki w języku polskim oraz dbano o ich pisanie i tłumaczenie. Dbałość o język narodowy wyróżniało szkołę kadetów. Chociaż Szkoła Rycerska nie była jednostką podporządkowaną Komisji Edukacji Narodowej, jej działalność była znakomitym przykładem i wyrazem idei i ducha ustaw edukacyjnych. Treść programu nauczania nasycona była wartościami patriotycznymi i opierała się przede wszystkim na służeniu sprawom ojczyzny i społeczeństwa. Profesorowie i uczniowie szkoły wnieśli cenny wkład do kształtowania i obrony wartości narodowych po upadku Rzeczpospolitej. Właśnie dlatego trzydziestoletnia działalność Korpusu Kadetów pozostawiła po sobie trwały ślad w tradycji polskiego narodu.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>